Það er túlkun ráðuneytisins að ekki sé heimilt skv. lögunum að sleppa árlegum fundi skólaráðs með stjórn nemendafélagsins.

Framhaldsskólapróf er ný gerð lokaprófs. Í lögunum er lögð áhersla á að nemendur njóti fræðsluskyldu til 18 ára aldurs og að framhaldsskólar bjóði upp á menntun sem henti nemendum með ólíkar þarfir. Nemendur eiga að geta lokið framhaldsskólaprófi að loknu 90-120 eininga námi sem sniðið er að einstaklingsbundnum þörfum þeirra samkvæmt námskrá sem ráðherra hefur staðfest. Ekki er gert að skilyrði að nemendur hafi staðist allar greinar með hefðbundnum lágmarkseinkunnum en þeir þurfa að uppfylla kröfur skólans um ástundun og námsframvindu til þess að geta lokið námi.

Í lögum um framhaldsskóla, 32. gr., segir að skólinn beri ábyrgð á innritun nemenda en jafnframt segir í sömu grein að í samningi ráðuneytis og skóla, 44. gr., skuli kveða á um skyldur einstakra framhaldsskóla við innritun nemenda og þær forsendur sem skóli leggur til grundvallar innritun nemenda. Ráðherra getur auk þess sett sérstök fyrirmæli um innritun í reglugerð. Þetta þýðir að einstaka skólar geti ekki einhliða sett skilyrði fyrir innritun nemenda og að skilyrðin séu háð samkomulagi við ráðuneytið.

Það er talið rétt að í íslenskum framhaldsskóla sé kennt á íslensku. Það er meginreglan sem frumvarpið mælir fyrir um og hún miðar að því að treysta stöðu íslenskrar tungu í skólakerfinu og í íslensku samfélagi almennt. Heimilt er að kennsla fari fram á öðru tungumáli ef það leiðir af eðli náms, t.d. gæti tungumálakennsla farið fram á viðkomandi tungumáli, og einnig ef um er að ræða námsbrautir sem ætlaðar eru erlendum nemendum. Dæmi um þetta eru erlenda námsbrautin sem kennd hefur verið við Menntaskólann við Hamrahlíð - svokallað IB nám, sem byggir á námskrá sem notuð eru í skólum víðsvegar í heiminum. Í öðrum tilvikum gæti verið tilskilið að kennsla fari fram á öðru tungumáli en íslensku, svo sem í flugnámi.

Skólaráð er sameiginlegur vettvangur skólastjórnenda, kennara og nemenda og fjallar um dagleg mál, viðburði og reglur skólans. Skólaráð er gróin stofnun í öllum skólum og er skipuð með ólíkum hætti eftir skólum því skólarnir og skipulag þeirra er jú misjafnt. Í reglugerð verður hins vegar nánar kveðið á um skipun skólaráðs, og tryggt m.a. að jafnræði ríki milli fulltrúa, svo þessi mikilvæga stofnun geti áfram gegnt því mikilvæga hlutverki sem hún gerir.

Í núverandi kerfi er kjarninn til stúdentsprófs skilgreindur sem 90 einingar af 140. Í nýju kerfi er talað um 45 (nýjar) einingar í kjarna sem skiptast á ensku, íslensku og stærðfræði. Með þessu er verið að draga verulega úr miðstýringu á námsframboði og skólum veitt aukið frelsi til að sérhæfa sig og bjóða upp á námsleiðir sem endurspegla sérstöðu þeirra og styrk. Í frumvarpinu segir hins vegar að menntamálaráðherra verði að horfa til þess, þegar skóli óskar staðfestingar ráðherra á námsbrautarlýsingu til stúdentsprófs, að námið mæti þeim kröfum sem gerðar eru hér á landi og í nágrannaríkjum um undirbúning fyrir háskólanám.

Foreldraráð eru talin mikilvægur tengill milli skólans og forráðamanna ólögráða nemenda. Þau geta verið samráðs- og samstarfsvettvangur foreldra/forráðamanna, bakhjarl skólans og aukið áhrif foreldra/forráðamanna sem hagsmunahóps um bættan hag og stöðu skólans svo nokkuð sé nefnt. Það er talið að með þeim breytingum sem orðnar eru á þjónustu og starfsumhverfi framhaldsskóla þá séu sterk rök til þess að slík ráð séu stofnuð.

Meðal þess sem ýmsir hafa sýnt áhuga er að endurskoða sveinsprófakerfið þannig að nemandi geti lokið hluta t.d. í húsasmíði eða bifvélavirkjun og hlotið þannig réttindi í afmörkuðum hluta þeirrar greinar. Slíkt hefur verið þróað t.d. í matvinnslugreinum, skipstjórn og vélstjórn. Þróunin á þessu sviði mun ráðast af eftirspurn markaðarins og möguleikum skólanna.

Réttur nemenda með leshamlanir, sértæka námsörðugleika eða langvarandi veikindi til kennslu og stuðnings er betur tryggður. Auk þess verður í reglugerð kveðið á um rétt heyrnarskertra eða heyrnarlausra nemenda.

Framhaldskólar eiga að meta allt fyrra nám sem fellur að námsbrautarlýsingu þeirrar brautar sem nemandinn innritast á. Skólum ber einnig að meta færni sem aflað er utan skólakerfisins t.d. starfsreynslu.

Í aðalnámskrá verða ekki gerðar minni kröfur til stúdentsprófs en í þeim löndum sem við viljum bera okkur saman við. Áhersla verður lögð á inntak prófsins fremur en námstíma.

Eitt af markmiðum frumvarpsins er að efla sjálfstæði skóla. Skólarnir þurfa því frelsi til að haga skipulagi starfa í sem bestu samræmi við verkefni og aðstæður.

Hér er átt við nám sem skipulagt er í framhaldi af skilgreindum námslokum í framhaldsskóla. Það getur t.d. verið viðbótarnám við starfsréttindanám, iðnmeistaranám og nám að loknu stúdentsprófi til aukinna réttinda.

Hér er um að ræða nám sem skólar skipuleggja en veita ekki ákveðin starfsréttindi. Getur t.d. verið um að ræða listnám af ýmsum toga, nám til undirbúnings starfa þar sem ekki er krafist lögverndaðra réttinda.

Með framhaldsskólaprófi verða til ný námslok í framhaldsskóla eftir 3-4 annir. Að prófinu loknu geta nemendur útskrifast eða farið á aðrar námsbrautir. Með þessu er ætlunin að bjóða ungu fólki nám við hæfi. Það getur verið einstaklingsmiðað og þannig hjálpað sem flestum að finna fjöl sína og áframhald í námi og starfi.

Skólafundur er fundur allra starfsmanna skólans. Tilgangurinn er að þeir séu upplýstir um verkefni skólans og gefist kostur á að hafa áhrif á starfsemi hans. Þannig vinni allir sem ein heild. Á kennarafundum er fjallað sérstaklega um fagleg málefni skólans, s.s. skólanámskrá, kennsluhætti, námsmat, sérstöðu og framtíðarsýn.

Í frumvarpinu er lögð áhersla á að nemendur, sem tala annað móðurmál en íslensku, eigi rétt á kennslu í íslensku sem öðru tungumáli. Sama gildir um nemendur sem dvalist hafa langdvölum erlendis og hafa litla kunnáttu í íslensku. Miða skal við að nemendur sem eru ekki með íslensku sem móðurmál fái tækifæri til að viðhalda móðurmáli sínu sem valgrein, í fjarnámi eða með öðrum hætti.

Vinnustaðanám breytist að formi til ekki mikið að svo komnu máli. Þó verður að skoða hver þróunin verður og hvort skólar taka slíkt að sér í ríkara mæli á vissum brautum. Hins vegar breytist eitt verulega. Skólinn tekur ábyrgð á því að halda utan um starfsréttindanámið frá upphafi til loka, sem er nýmæli. Til að skólinn geti það þarf hann að reiða sig á ráðgjöf starfsgreinaráða og aðila sem sérhæfa sig á þessu sviði. Má hér nefna samtök/fyrirtæki eins og Iðuna.

Nýja einingakerfið byggir á því að meta vinnu nemenda. Það á rætur að rekja til sambærilegra eininga sem notaðar eru í háskólum í Evrópu (og víðar), á sviði símenntunar og í starfsmenntagreinum víða um Evrópu. Þær einingar eru kallaðar ECTS. Þær mæla vinnuframlag nemenda og

er miðað við að ein eining sé ígildi um það bil þriggja daga vinnu. Miðað við skólaárið, sem verður 180 dagar, þá fást 60 einingar út úr árinu, eða 30 á önn, ef öll skilyrði náms eru uppfyllt, próf staðin o.s.frv. Annað sem er mikilvægt er að í frumvarpinu er ekki gerður greinarmunur á prófdögum og kennsludögum. Þannig geta nemendur í starfsnámi eða námi sem ekki er með lokaprófum, lokið fleiri einingum og verið í námi meðan aðrir eru í prófum, ef skólinn getur skipulagt slíkt. Þetta fækkar árum sem fara í nám t.d. á löngum starfsnámsbrautum.

Skólanefnd er skipuð fimm fastafulltrúum þar sem þrír eru skipaðir af menntamálaráðuneytinu án þess að nokkur tilnefni þá og tveir af sveitarfélaginu. Venjan hefur verið að leita til fulltrúa sem búa í grennd við viðkomandi skóla eða í sama sveitarfélagi. Hugsunin er sú að skólanefnd sé eins konar tengiliður sveitarfélagsins og ríkisins við skólann. Að auki eiga skv. núverandi frumvarpi starfsmenn, nemendur og foreldrar áheyrnarfulltrúa. Reynslan hefur sýnt að þessir fulltrúar taka fullan þátt í störfum, skoðanaskiptum og stefnumótun innan nefndarinnar, nema þegar um formlega afgreiðslu er að ræða. Rökin fyrir því að kennarar eiga ekki fastafulltrúa eru þau að ekki þykir við hæfi að starfsmaður sé settur í nefnd sem er sett yfir yfirmann stofnunarinnar.

Í almennum hluta aðalnámskrár framhaldsskóla verður námskröfum í námsgreinum og á námsbrautum lýst. Lýsingar miðast við flokkunarkerfi um þekkingu, færni og getu nemenda. Víða í Evrópu er unnið eftir svona kerfi og ber það skammstöfunina EQF (European Qualification Framework). Með kerfinu er unnt að flokka allt nám á framhaldsskólastigi og auðvelda samanburð og mat á námi milli ólíkra námsbrauta, skóla og landa.

Gjaldtökuheimildum er stillt í hóf. Einungis er kveðið á um að heimilt sé að innheimta innritunar- og efnisgjöld. Skólum verður ekki heimilt að krefjast gjalda fyrir þjónustu sem telst hluti námskrárbundinnar kennslu. Skólar hafa ekki lagt nemendum til námsgögn en í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er kveðið á um að nemendur í framhaldsskólum fái stuðning til kaupa á námsgögnum.

Nei. Skólum er skylt að varðveita upplýsingar um námsferil og skila þeim í gagnagrunn til menntamálaráðuneytis, sem mun afla sér heimilda til að vinna með þær, en þó ekki á persónugreinanlegan hátt. Trúnaður gildir um slíkar upplýsingar og skólunum er ekki heimilt að láta þær af hendi nema þá til foreldra þeirra sem eru ekki orðnir 18 ára gamlir eða forráðamanna þeirra, án umboðs viðkomandi nemanda.

Breytist hlutverk starfgreinaráða? Hlutverk starfsgreinaráða breytist nokkuð vegna breytinga við gerð námskráa. Þau munu þó áfram gegna lykilhlutverki við mótun starfsnáms. Starfsgreinaráð eiga m.a. að meta hæfi vinnustaða til að annast starfsþjálfun og veita ráðgjöf og leiðsögn um uppbyggingu námsbrauta.

Ekki er kveðið sérstaklega á um námstíma til stúdentsprófs í frumvarpinu. Það undirstrikar þann sveigjanleika sem gert er ráð fyrir að ríki um uppbyggingu náms. Stúdentspróf miðar að því að undirbúa nemendur fyrir háskólanám. Prófið á því að uppfylla kröfur háskóla. Samsetning námsins og lengd þess tekur því mið af ólíkum kröfum háskóla eða einstakra deilda þeirra. Stefnt er að því að meðalnámstími til stúdentsprófs styttist en hann er í dag mun lengri en fjögur ár.

Nei. Ekki verða samræmd próf þar ef sveinspróf í löggiltum iðngreinum eru frátalin. Hins vegar er gert ráð fyrir að námsmat í kjarnagreinum til stúdentsprófs taki mið af viðmiðunarprófum sem ráðherra lætur í té eða viðurkennir. Einnig getur ráðherra ákveðið að leggja fyrir könnunarpróf í tilteknum greinum.

Já. Þeir þurfa að sækja um viðurkenningu til menntamálráðuneytisins og þurfa að uppfylla sömu skilyrði og opinberir skólar.