Yfirlit
- FORELDRAR
- FRAMHALDSSKÓLANÁM GRUNNSKÓLABARNA
- GJALDTAKA
- KĆRUR
- MAT Á SKÓLASTARFI
- MENNTAMÁLARÁĐUEYTI - EFTIRLITSHLUTVERK
- MÓTTÖKUÁĆTLUN
- MĆTINGASKYLDA
- NÁM
- NÁMS- OG STARFSRÁĐGJÖF
- NÁMSKRÁR
- NÁMSVAL
- NEMENDAVERNDARRÁĐ
- REKSTUR GRUNNSKÓLA
- RÉTTUR NEMENDA
- SAMRĆMD KÖNNUNARPRÓF
- SAMSTARF GRUNNSKÓLA OG LEIKSKÓLA
- SÉRFRĆĐIŢJÓNUSTA
- SKÓLABÓKASÖFN
- SKÓLAHÚSNĆĐI OG BÚNAĐUR
- SKÓLANEFND
- SKÓLARÁĐ
- SKÓLAREGLUR
- SKÓLASKYLDA
- SKÓLASTARF
- SKÓLAVIST
- SKÓLAŢRÓUN
- STARFSFÓLK GRUNNSKÓLA
- STJÓRNUN GRUNNSKÓLA
FORELDRAR
Í 18. gr. grunnskólalaga segir ađ foreldrar eigi rétt á ađ velja um grunnskóla fyrir börn sín innan sama sveitarfélags samkvćmt reglum viđkomandi sveitarfélags. Í lögunum segir líka ađ lögheimilissveitarfélag geti samiđ viđ annađ sveitarfélag um ađ veita barni skólavist.
Lögunum er ćtlađ ađ tryggja öllum börnum skólavist, einnig ţeim sem eru í fóstri á heimili utan lögheimilissveitarfélags. Sveitarfélögum er skylt skv. lögum ađ sjá til ţess ađ öll skólaskyld börn, sem eiga lögheimili í sveitarfélaginu og börn sem hefur veriđ ráđstafađ í fóstur til fósturforeldra sem eiga lögheimili í sveitarfélaginu, njóti skólavistar.
Sveitarfélögum ber ađ haga undirbúningi vistunarúrrćđa ţannig ađ hagsmunir barnsins séu hafđir ađ leiđarljósi og samstarf sé á milli barnaverndaryfirvalda og skóla um skólagönguna.
Já, ţeir eiga rétt á ađ velja grunnskóla innan sveitarfélags fyrir börn sín en ţó í samrćmi viđ reglur sem sveitarfélagiđ setur.
Foreldrar skólaskylds barns bera ábyrgđ á ađ ţađ innritist í skóla ţegar ţađ kemst á skólaskyldualdur og sćki skóla. Foreldrar skulu hafa samráđ viđ skólann um skólagöngu barna sinna, fylgjast međ og styđja viđ skólagöngu ţeirra og námsframvindu og stuđla ađ ţví ađ börnin mćti úthvíld í skólann og fylgi skólareglum. Ţeir skulu fá tćkifćri til ađ taka ţátt í námi barnsins, svo og í skólastarfinu almennt.
Grunnskólar skulu leitast viđ ađ tryggja túlkun á upplýsingum sem nauđsynlegar eru vegna samskipta foreldra og skóla ţegar í hlut eiga foreldrar sem ekki tala íslensku eđa nota táknmál. Í ţeim efnum er einnig hćgt ađ notast viđ ţýđingar.
FRAMHALDSSKÓLANÁM GRUNNSKÓLABARNA
2. Telur ráđuneytiđ ađ framhaldsskóli geti tíu dögum fyrir skólabyrjun rift samkomulagi sem gert var sl. vor um fyrirkomulag kennslu grunnskólanemenda og kostnađ vegna hennar, sbr. 31. gr. grunnskólalaga?
3. Mun ráđuneytiđ meta námsárangur nemenda í grunnskóla til eininga í framhaldsskóla, ef grunnskólar taka upp kennslu í einstökum námsgreinum framhaldsskólans og ráđa kennara međ leyfisbréf á framhaldsskólastigi til ađ annast hana?
Í svari ráđuneytisins er reynt ađ draga ţetta mál saman og fara yfir ţađ í heild sinni og svara um leiđ framkomnum spurningum.
Í fjárlögum ársins 2010 er ekki gert ráđ fyrir framlögum til framhaldsskólans vegna náms nemenda grunnskólans sem stundađ er í vali viđ framhaldsskóla, sbr. 4. mgr. 24. gr. laga um grunnskóla nr. 91/2008. Af hálfu Sambands íslenskra sveitarfélaga hefur veriđ bent á ađ ákvćđiđ mćli fyrir um „rétt“ nemenda til náms í framhaldsskóla og ţví sé međ ţessari ráđstöfun veriđ ađ brjóta rétt á nemendum. Međ ţví ađ gera ekki ráđ fyrir framlögum frá ríkinu til framhaldsskólans vegna náms grunnskólanemenda í framhaldsskóla skv. 4. mgr. 26. gr. grunnskólalaga verđur minna úr möguleikum sveitarfélaga til hagrćđingar innan grunnskólans.
Í 26. gr. laga um grunnskóla er lögđ áhersla á ađ nemendur skulu frá upphafi skólagöngu eiga val í námi sínu, svo sem um viđfangsefni og námsgreinar, í samrćmi viđ viđmiđ í ađalnámskrá grunnskóla og skipulag skóla. Markmiđiđ sé ađ gera nemendur ábyrga fyrir eigin námi og skapa sveigjanleika í skólastarfi. Í 2. mgr. ákvćđisins er tekiđ fram ađ nemendur í 8., 9. og 10. bekk skulu eiga kost á vali um námsgreinar og námssviđ í um „ţriđjungi námstímans.“ Í 3. mgr. er mćlt fyrir um heimildir til ţess ađ meta skipulagt nám sem stundađ er utan grunnskóla og til ađ meta tímabundna ţátttöku í atvinnulífi, félagslífi, íţróttum og á fleiri sviđum, sem nám enda falli ţađ ađ markmiđum skólastarfs. Um rétt á vali í námi framhaldsskóla segir síđan í 4. og 5. mgr. 26. gr: „Grunnskólanemendur eiga rétt á ađ stunda nám í einstökum námsgreinum á framhaldsskólastigi međan ţeir eru í grunnskóla enda hafi ţeir sýnt fullnćgjandi fćrni. Skólastjóri í grunnskóla veitir nemanda heimild til slíks náms utan skólans samkvćmt viđmiđum sem sett skulu í ađalnámskrá. Ákvörđun skólastjóra samkvćmt ţessari málsgrein lýtur ákvćđum stjórnsýslulaga.“ Heimilt er ađ kćra synjun um mat á námi eđa beitingu heimildar samkvćmt ţessari grein eftir fyrirmćlum 47. gr. Í úrskurđi getur menntamálaráđuneyti lagt fyrir skólastjóra grunnskóla ađ veita nemanda heimild til náms á framhaldsskólastigi skv. 4. mgr.“
Í almennum athugasemdum međ frumvarpi ţví sem varđ ađ lögum um grunnskóla er m.a. ađ finna eftirfarandi ummćli: „Á undanförnum árum hefur orđiđ hröđ ţróun í ţá átt ađ nemendur á grunnskólaaldri stunda samtímis nám á grunn- og framhaldsskólastigi og hafa ýmsar tilraunir veriđ gerđar í ţeim efnum. Skólaáriđ 2006?2007 stunduđu um 1.300 grunnskólanemendur eitthvert nám á framhaldsskólastigi. Frumvarpiđ kveđur skýrar á um framkvćmdina. Í ţví er kveđiđ á um rétt nemenda til ađ stunda nám í einstökum námsgreinum á framhaldsskólastigi ađ loknu grunnskólanámi í viđkomandi greinum. Til ađ tryggja samfellu og til ađ stuđla ađ velferđ barna er í frumvarpinu lagt til ađ sveitarfélög leggi áherslu á virk tengsl og miđlun upplýsinga milli leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla, m.a. í tengslum viđ sérfrćđiţjónustu.“ Í skýringum viđ 4. mgr. 26. gr. frumvarpsins er m.a. ađ finna eftirfarandi ummćli: „Á undanförnum árum hefur fćrst í vöxt ađ nemendur stundi nám samhliđa í grunnskóla og framhaldsskóla og hefur ríkt nokkur óvissa um framkvćmdina, t.d. hvernig eigi ađ skipta kostnađi vegna slíkrar tilhögunar. Hér er gengiđ út frá ţví ađ skólastjóri grunnskóla geti heimilađ slíkt, enda sé ţađ gert á forsendum grunnskólans sem ber ábyrgđ á nemandanum á međan hann er á skyldunámsaldri, nema viđkomandi nemandi fari í framhaldsskóla ađ loknum 9. bekk. Gert er ráđ fyrir ađ samkomulag liggi fyrir milli viđkomandi grunnskóla og framhaldsskóla um framkvćmdina. Gera ţarf samning milli ríkis og sveitarfélaga um framkvćmdina ţegar nemendur stunda samtímis nám í grunn- og framhaldsskóla. Í samningnum ţarf m.a. ađ koma fram ađ nemandinn sé á ábyrgđ grunnskólans og ađ samrćming á námi nemandans sé á ábyrgđ grunnskólans. Jafnframt ţarf ađ skýra ákvćđi um kostnađarskiptingu, t.d. kennslukostnađ, innritunarkostnađ, bókakaup og gjaldtökuheimildir, og ađ ţađ sé á ábyrgđ grunnskólans ađ útskrifa nemandann og meta hvort hann hafi lokiđ grunnskólanámi. Heimild skólastjóra til ţess ađ veita nemanda leyfi til ţess ađ stunda nám utan skóla verđur ađ byggjast á ţeim sjónarmiđum ađ nemandi hafi lokiđ námi í viđkomandi grein ţar sem ţađ á viđ eđa sýnt fullnćgjandi fćrni. Gert er ráđ fyrir ţví ađ í ađalnámskrá verđi ađ finna viđmiđ sem lögđ verđi til grundvallar ákvörđun skólastjóra. Réttur nemanda til ţess ađ stunda nám samkvćmt greininni tekur einvörđungu til náms sem talist getur hluti af grunnskólanámi hans. Um skiptingu kostnađar milli grunnskóla og framhaldsskóla sem af ţví hlýst fer samkvćmt fyrirmćlum 31. gr.“
Ţegar horft er til orđalags 4. mgr. 26. gr. og ummćla í greinargerđ međ frumvarpi ţví sem varđ ađ lögum um grunnskóla verđur ráđiđ ađ sá réttur sem ákvćđiđ mćlir fyrir um taki til nemenda í 8., 9. og 10. bekk. Ţá er ţađ skilyrđi ađ nemandi hafi sýnt fullnćgjandi fćrni og ađ námiđ sé hluti af grunnskólanámi nemandans. Ţađ er skólastjóri sem veitir heimild á grundvelli mats samkvćmt viđmiđum sem sett skulu í ađalnámskrá. Ákvćđiđ verđur ekki skiliđ svo ađ ţađ veiti rétt til ţess ađ stunda nám í hvađa framhaldsskóla sem er. Til ţess ađ grunnskóli geti bođiđ upp á slíkt nám ţarf ađ liggja fyrir samkomulag milli viđkomandi grunnskóla og framhaldsskóla um framkvćmdina. Í ţví sambandi er í 2. mgr. 31. gr. laga um grunnskóla tekiđ fram: „Nú stundar grunnskólanemandi nám í framhaldsskóla sem skilgreint er sem hluti náms í grunnskóla, og fer ţá um kostnađ vegna kennslu á framhaldsskólastigi eftir ákvćđum laga um framhaldsskóla. Sveitarfélög greiđa ţá kostnađ vegna námsgagna og innritunar og eftir atvikum efnisgjald. Um nánari framkvćmd og fyrirkomulag skal samiđ milli hlutađeigandi grunn- og framhaldsskóla.“
Skođa verđur ákvćđiđ í samhengi viđ 4. mgr. 26. gr. laganna. Í skýringum viđ ákvćđiđ er gert ráđ fyrir ţví ađ námiđ geti í eđli sínu veriđ međ ţrennum hćtti: Í fyrsta lagi nám sem skipulagt er af grunnskóla, ţ.e. er hluti af grunnskólanámi skv. skólanámskrá. Er ţá gert samkomulag um ţađ viđ framhaldsskóla, sbr. 4. mgr. 26. gr. Í öđru lagi nemendur sem taka einstaka námsáfanga í framhaldsskóla sem viđbót viđ grunnskólanám. Ţá er námiđ ekki metiđ sem hluti af skipulögđu námi viđ grunnskóla. Í ţriđja lagi ţegar nemandi óskar eftir ţví ađ fá nám sem ekki hefur veriđ skipulagt í samstarfi grunnskóla og framhaldsskóla metiđ sem valgrein. Um kostnađarskiptingu ríkis og sveitarfélaga vegna 1. liđar kemur eftirfarandi fram í skýringum í viđ 31. gr. frumvarpsins: „Ţá greiđir ríkiđ kennslukostnađ vegna áfanga sem nemandinn tekur og fćr metna síđar sem hluta af framhaldsskólanámi. Sveitarfélögin greiđa kostnađ vegna námsgagna og innritunarkostnađ nemenda í framhaldsskóla, enda er námiđ einnig metiđ sem hluti af skyldunámi, t.d. sem valgrein, og skal ţví vera nemendum ađ kostnađarlausu, sbr. 3. og 4. mgr. 26. gr. Ţegar um ţetta er ađ rćđa skulu sveitarfélag og framhaldsskóli gera međ sér samkomulag.“
Sú spurning vaknar eđlilega af hálfu sveitarfélaga hvernig grunnskólar eigi ađ bregđast viđ ţegar einstakir framhaldsskólar halda ađ sér höndum vegna samdráttar í ríkisútgjöldum og hvernig fari ţá um rétt einstakra nemenda. Fćra má rök fyrir ţví ađ ţar sem ekki sé til stađar samningur viđ framhaldsskóla og námiđ er ekki hluti af skipulögđu námi grunnskóla sé umrćddur réttur skv. 4. mgr. 26. gr. laga um grunnskóla ekki til stađar. Hafi á hinn bóginn veriđ gerđir samningar viđ framhaldsskóla eins og dćmi virđast vera um kann máliđ e.t.v. ađ horfa öđru vísi viđ ţegar skólastjóri hefur veitt heimildina en framhaldsskólinn tekur ekki viđ nemandanum vegna ţess ađ fjárveitingar eru ekki til stađar. Í slíkum tilvikum kann ađ reyna á skýrleika samninga og hvort fyrirvarar hafi veriđ gerđir um fjárveitingar Alţingis. Fyrirfram má ţó ćtla ađ ţau sjónarmiđ ađ skerđa möguleika á vali í námi á grundvelli samdráttar í ríkisútgjöldum og takmörkuđum möguleikum til innritunar nemenda í framhaldsskóla séu málefnaleg. Í ţví sambandi ber einnig ađ líta til ţess ađ val grunnskólanemenda í námi í framhaldsskóla er ađeins einn af nokkrum möguleikum um val í námi skv. 26. gr.
Mennta- og menningarmálaráđuneytiđ stóđ á sl. ári frammi fyrir kröfu um niđurskurđ útgjalda til framhaldsskóla. Tekin var m.a. sú ákvörđun ađ standa vörđ um grunnţjónustu framhaldsskóla viđ nemendur og í ţví ljósi var sú ákvörđun tekin ađ falla frá sérstökum greiđslum til framhaldsskóla vegna náms grunnskólanemenda í fjarnámi í einstökum áföngum framhaldsskóla. Eins og áđur hefur komiđ fram hefur veriđ gróska í samstarfi grunn- og framhaldsskóla hvađ ţessa ţjónustu varđar og hefur ţetta fyrirkomulag reynst góđ viđbót viđ námsframbođ grunnskólanemenda. Gert er ráđ fyrir ađ ríkiđ spari um 70 millj. kr. útgjöld vegna ţessarar ákvörđunar. Framhaldsskólum er eftir sem áđur heimilt ađ bjóđa upp á fjarnám fyrir grunnskólanemendur í samstarfi viđ grunnskóla en ţeir fá ekki til ţess sérstakt framlag úr ríkissjóđi. Ţessi ákvörđun var ekki auđveld og vonast er til ađ hćgt verđi ađ taka upp ađ nýju greiđslur til framhaldsskóla vegna fjarnáms grunnskólanemenda ţegar betur árar í samfélaginu. Ţađ er alls ekki stefnan ađ fćra kostnađ viđ fjarnám grunnskólanemenda yfir til sveitarfélaga, og tímabundiđ mun grunnskólanemendum ţví ekki standa til bođa jafn fjölbreytt val og hér ađ framan greinir.
Samkvćmt grunnskólalögum ţá er ţađ skylda grunnskóla ađ bjóđa nemendum nám viđ hćfi og ţess skal sérstaklega gćtt ađ allir nemendur fái jöfn tćkifćri til náms og eigi ţess kost ađ velja sér viđfangsefni og nálgun í eigin námi. Ef nemendur hafa lokiđ einstökum námsgreinum grunnskóla ţá er eđlilegt ađ nemendum standi til bođa valgreinar viđ hćfi í grunnskóla á öđrum sviđum, sbr. ákvćđi grunnskólalaga. Einnig ćttu nemendur ađ geta fengiđ viđfangsefni viđ hćfi innan allra námsgreina grunnskólans, t.d. međ breiđara námsframbođi og fjölbreyttum verkefnum viđ hćfi.
Ráđuneytiđ telur afar óheppilegt ef til ţess hefur ţurft ađ koma ađ einstakir framhaldsskólar hafi rift ţegar gerđu samkomulagi um fyrirkomulag kennslu grunnskólanemenda og kostnađ vegna hennar međ litlum fyrirvara. Eins og áđur segir stóđ ráđuneytiđ frammi fyrir kröfu um niđurskurđ útgjalda til framhaldsskóla og varđ ekki undan ţví vikist ađ draga úr fjárveitingu til framhaldsskólans međ ţeim hćtti sem hér hefur veriđ lýst.
Hvađ varđar afstöđu ráđuneytisins til ţriđju spurningar erindis yđar ţá lítur ráđuneytiđ svo á ađ ef kennarar í grunnskóla međ tilskilda menntun á viđkomandi fagsviđi annast kennslu í einstökum námsgreinum framhaldsskólans sem val í grunnskóla, ţá er ekkert ţví til fyrirstöđu ađ meta slíka áfanga einnig sem hluta af framhaldsskólanámi ef fyrir liggur samningur milli viđkomandi grunn- og framhaldsskóla gagnvart slíku fyrirkomulagi
Já, grunnskólanemendur eiga rétt á ađ stunda nám í einstökum námsgreinum á framhaldsskólastigi međan ţeir eru í grunnskóla enda hafi ţeir sýnt fullnćgjandi fćrni.
Ef grunnskólanemandi stundar nám í framhaldsskóla, sem skilgreint er sem hluti náms í grunnskóla, ţá fer um kostnađ vegna kennslu á framhaldsskólastigi eftir ákvćđum laga um framhaldsskóla. Sveitarfélög greiđa ţá kostnađ vegna námsgagna og innritunar og eftir atvikum efnisgjald. Um nánari framkvćmd og fyrirkomulag skal samiđ milli hlutađeigandi grunn- og framhaldsskóla.
GJALDTAKA
Nei, sveitarfélög bera ábyrgđ á skipulagi skólaaksturs ţar sem hann á viđ og standa straum af kostnađi viđ hann.
Já.
Nei, kennsla í skyldunámi í opinberum grunnskólum skal veitt nemendum ađ kostnađarlausu og er óheimilt ađ krefja nemendur eđa foreldra ţeirra um greiđslu fyrir kennslu, ţjónustu, námsgögn eđa annađ efni sem nemendum er gert skylt ađ nota í námi sínu og samrýmist ákvćđum grunnskólalaga og ađalnámskrá. Sama á viđ um nám grunnskólanemenda í framhaldsskólaáföngum.
Nei, óheimilt er ađ taka gjald af nemendum vegna ferđalaga sem flokkast undir vettvangsnám eđa eru ađ öđru leyti hluti af skyldunámi nemenda. Ţó er heimilt ađ taka gjald fyrir uppihald í námsferđum nemenda, ađ höfđu samráđi viđ foreldra. Hér er einkum átt viđ lengri ferđir eins og skólabúđir og skólaferđalög.
Hvernig er greiđslu háttađ fyrir grunnskólanema sem taka einstaka áfanga á framhaldsskólastigi?
Samkvćmt grunnskólalögum eiga grunnskólanemendur rétt á ţví ađ stunda nám í einstökum greinum á framhaldsskólastigi. Ţađ er í höndum skólastjóra grunnskóla ađ veita slíkt leyfi. Skyldunám í grunnskóla á ađ vera nemendum ađ kostnađarlausu og er óheimilt ađ krefja foreldra um greiđslu. Sama á viđ um einstaka áfanga í framhaldsskóla sem grunnskólanemendur taka.
KĆRUR
Já, ákvarđanir um rétt og skyldu einstakra nemenda sem teknar eru í grunnskólum á grundvelli ýmissa lagaákvćđa eru kćranlegar til ráđherra. Um međferđ kćrumála fer ađ ákvćđum stjórnsýslulaga.
MAT Á SKÓLASTARFI
Hver grunnskóli á ađ meta međ kerfisbundnum hćtti árangur og gćđi skólastarfs međ virkri ţátttöku starfsmanna, nemenda og foreldra eftir ţví sem viđ á. Grunnskóli á ađ birta opinberlega upplýsingar um innra mat sitt, tengsl ţess viđ skólanámskrá og áćtlanir um umbćtur. Ekki er lengur gert ráđ fyrir úttektum menntamálaráđuneytis á sjálfsmatsađferđum grunnskóla á 5 ára fresti.
Já, sveitarfélög eiga ađ sinna mati og eftirliti međ gćđum skólastarfs og láta menntamálaráđuneyti árlega í té upplýsingar um framkvćmd skólahalds, innra mat skóla, framgang skólastefnu sinnar og áćtlanir um umbćtur.
MENNTAMÁLARÁĐUEYTI - EFTIRLITSHLUTVERK
Menntamálaráđuneyti annast greiningu og miđlun upplýsinga um skólahald í grunnskólum á grundvelli upplýsinga frá sveitarfélögum og međ sjálfstćđri gagnaöflun. Ráđuneytiđ gerir áćtlun til ţriggja ára um kannanir og úttektir sem miđa ađ ţví ađ veita upplýsingar um framkvćmd laga ţessara, ađalnámskrár grunnskóla og ađra ţćtti skólastarfs.
Menntamálaráđuneyti skipuleggur einnig ţátttöku í alţjóđlegum mennta- og samanburđarrannsóknum.
MÓTTÖKUÁĆTLUN
Grunnskólar eđa sveitarfélög skulu hafa móttökuáćtlun fyrir nemendur sem eru ađ hefja skólagöngu, eru ađ skipta um skóla eđa hefja nám sitt hér á landi. Foreldrum skulu á ţeim tímamótum veittar upplýsingar um skólagöngu barnsins, skólastarfiđ almennt og foreldrum međ annađ móđurmál en íslensku og heyrnarlausum foreldrum greint frá möguleikum á túlkaţjónustu.
MĆTINGASKYLDA
Ráđuneytiđ hefur litiđ svo á ađ ţótt nemandi hafi lokiđ samrćmdu prófi í tiltekinni námsgrein ţá ţýđi ţađ ekki sjálfkrafa ađ hann hafi lokiđ grunnskólanámi í viđkomandi grein. Til ţess ađ svo megi verđa ţá ţurfa grunnskólar einnig ađ útskrifa nemendur ađ loknum 9. bekk í ţeim greinum og gefa ţeim skólaeinkunn.
Ţá lítur ráđuneytiđ svo á ađ viđkomandi nemendur ţurfi ekki ađ stunda grunnskólanám í greininni í 10. bekk. Nemendur hafa hins vegar átt kost á ţví ađ stunda áfram nám í greininni í 10. bekk og taka samrćmdu prófin ţá aftur.
Međ nýjum lögum er gerđ breyting á fyrirkomulagi samrćmds námsmats í grunnskóla en nemendur í 10. bekk munu taka ţrjú könnunarpróf í upphafi 10. bekkjar, ţ.e. í íslensku, stćrđfrćđi og ensku en ţau próf verđa ekki opin fyrir nemendur í 9. bekk grunnskóla.
Útskrift úr grunnskóla er samkvćmt nýju lögunum alfariđ á ábyrgđ grunnskóla og eiga könnunarprófin viđ upphaf 10. bekkjar ekki ađ hafa nein áhrif á útskrift nemenda.
Eftir sem áđur geta grunnskólar ákveđiđ ađ útskrifa nemendur međ lokaeinkunn í tilteknum námsgreinum ađ loknum 9. bekk hafi ţeir ađ mati skólans uppfyllt markmiđ ađalnámskrár grunnskóla í námsgreininni. Í ţeim tilvikum eru ţeir nemendur ekki skyldugir ađ stunda grunnskólanám í ţeirri grein í 10. bekk, geta t.d. í stađ ţess stundađ nám á framhaldsskólastigi í greininni.
NÁM
Samkvćmt lögum um grunnskóla nr. 91/2008 er nemendum skylt ađ sćkja grunnskóla, sbr. 3. gr. Skólaskyldan er útfćrđ nánar í 15. gr. grunnskólalaga. Ţar er ákvćđi sem veitir skólastjóra grunnskóla heimild til ađ veita nemanda undanţágu frá skyldunámi í tiltekinni námsgrein ef gild rök mćla međ ţví. Enn fremur er skólastjóra heimilt ađ viđurkenna nám utan grunnskóla sem jafngildi grunnskólanáms. Einnig geta foreldrar skólaskylds barns sótt um tímabundna undanţágu ţess frá skólasókn í einstökum námsgreinum eđa ađ öllu leyti og er skólastjóra heimilt ađ veita slíka undanţágu telji hann til ţess gildar ástćđur. Foreldrar skulu ţá sjá til ţess ađ nemandinn vinni upp ţađ sem hann kann ađ missa úr námi međan á undanţágu stendur. Um ákvörđun um veitingu undanţágu eđa synjun hennar skv. grunnskólalögum, gilda ákvćđi stjórnsýslulaga. Slík ákvörđun er kćranleg eftir fyrirmćlum 47. gr. Í úrskurđi getur ráđherra mćlt fyrir um ađ undanţága verđi veitt í heild eđa ađ hluta, jafnvel ţó ađ af hálfu sveitarfélags hafi ekki veriđ fallist á slíka beiđni. Ţessi lagaákvćđi eru ekki útfćrđ í sérstakri reglugerđ en setja skal viđmiđanir um undanţágur samkvćmt ţessari grein í ađalnámskrá grunnskóla, sem nú er í vinnslu í mennta- og menningarmálaráđuneytinu.
Nemendur sem ađ mati lćknis geta ekki sótt skóla vegna slyss eđa langvarandi veikinda eiga rétt til sjúkrakennslu annađhvort á heimili sínu eđa á sjúkrastofnun. Sjúkrakennsla er á ábyrgđ viđkomandi sveitarfélags.
Nemendur međ annađ móđurmál en íslensku eiga rétt á kennslu í íslensku sem öđru tungumáli. Međ kennslunni er stefnt ađ virku tvítyngi ţessara nemenda, ađ ţeir geti stundađ nám í grunnskólum og tekiđ virkan ţátt í íslensku samfélagi.
Grunnskólum er heimilt ađ viđurkenna kunnáttu í móđurmáli nemenda međ annađ móđurmál en íslensku sem hluta af skyldunámi er komi í stađ skyldunáms í erlendu tungumáli. Sérstök móđurmálskennsla er hins vegar ekki lögbundin fyrir alla nemendur en ćskilegt er ađ nemendur fái tćkifćri til ađ rćkta móđurmál sitt, t.d. sem valgrein eđa í fjarnámi.
Já, foreldrar, sem óska eftir ađ kenna börnum sínum heima, ađ hluta eđa öllu leyti, skulu sćkja um slíka heimild til síns sveitarfélags. Skólastjóri getur veitt undanţágu ađ höfđu samráđi viđ skólanefnd og sérfrćđiţjónustu í samrćmi viđ reglugerđ um skilyrđi til heimakennslu á grunnskólastigi.
NÁMS- OG STARFSRÁĐGJÖF
Já, grunnskólanemendur eiga rétt á ađ njóta námsráđgjafar í grunnskóla og ráđgjafar um náms- og starfsval.
NÁMSKRÁR
Ráđherra setur grunnskólum ađalnámskrá sem er endurskođuđ reglulega. Í henni er m.a. kveđiđ nánar á um uppeldishlutverk grunnskólans og meginstefnu í kennslu og kennsluskipan, meginmarkmiđ náms og kennslu, uppbyggingu og skipan náms, svo og hlutfallslega skiptingu tíma milli námssviđa og námsgreina í grunnskóla.
Íslenska eđa íslenska sem annađ tungumál eđa íslenskt táknmál, stćrđfrćđi, enska, danska eđa annađ Norđurlandamál, list- og verkgreinar, náttúrugreinar, skólaíţróttir, samfélagsgreinar, lífsleikni og upplýsinga- og tćknimennt.
Já, menntamálaráđherra er heimilt ađ viđurkenna grunnskóla eđa námsbraut innan almenns grunnskóla sem starfa skv. viđurkenndri erlendri eđa alţjóđlegri námskrá og námsskipan.
Í lögum um leik-, grunn- og framhaldsskóla eru ekki bein ákvćđi um kynfrćđslu en í lögunum eru ákvćđi um ađ menntamálaráđuneytiđ setji ţessum skólastigum ađalnámskrá.
Í 24. gr. laga um grunnskóla nr. 91/2008 er kveđiđ á um ađ ráđherra setji grunnskólum ađalnámskrá sem skuli endurskođuđ reglulega. Í henni á m.a. kveđiđ nánar á um uppeldishlutverk grunnskólans og meginstefnu í kennslu og kennsluskipan í samrćmi viđ hlutverk grunnskólans, sbr. 2. gr. Í ađalnámskrá skal m.a. leggja áherslu á sjálfsvitund, siđgćđisvitund, félagsvitund og vitund nemenda um borgaralega ábyrgđ og skyldur, líkamlega og andlega velferđ, heilbrigđa lífshćtti og ábyrga umgengni viđ líf og umhverfi og undirbúning beggja kynja jafnt undir virka ţátttöku í samfélaginu, fjölskyldulífi og atvinnulífi.
Í 25. gr. laganna segir ađ í ađalnámskrá skuli setja ákvćđi um inntak og skipulag náms í íslensku, íslensku sem öđru tungumáli eđa íslensku táknmáli, stćrđfrćđi, ensku, dönsku eđa öđru Norđurlandamáli, list- og verkgreinum, náttúrugreinum, skólaíţróttum, samfélagsgreinum, jafnréttismálum, trúarbragđafrćđi, lífsleikni og upplýsinga- og tćknimennt.
Einnig er kveđiđ á um ţađ í lögunum ađ markmiđ náms og kennslu og starfshćttir grunnskóla skulu vera ţannig ađ komiđ sé í veg fyrir mismunun vegna uppruna, kyns, kynhneigđar, búsetu, stéttar, trúarbragđa, heilsufars, fötlunar eđa stöđu ađ öđru leyti.
Ţađ er ekki međ beinum hćtti kveđiđ á um kynfrćđsluhlutverk skóla í grunnskólalögum en framangreind markmiđ laganna verđa útfćrđ í ađalnámskrá grunnskóla. Í ađalnámskrám fyrir skólastigin er kynfrćđsluhlutverk skóla skilgreint sérstaklega í ljósi laganna.
Almennt er námskrá leiđarvísir og rökstuđningur um nám og kennslu. Ađalnámskrár hafa ígildi reglugerđar og í ţeim er kveđiđ nánar á um útfćrslu laga og reglugerđa. Ţćr kveđa m.a. á um markmiđ og fyrirkomulag skólastarfs, kennsluskipan og viđmiđ um námskröfur og námsframvindu. Skólanámskrá skal vera nánari útfćrsla á ađalnámskrá. Hún á jafnframt ađ lýsa skólastarfi hvers skóla, sérkennum hans, sérstöđu og stađbundnum ađstćđum.
Öllum leikskólum, grunnskólum og framhaldsskólaum er skylt ađ gefa út skólanámskrá samkvćmt lögum. Auk ađalnámskrár frá menntamálaráđuneyti gefa ýmsir ađilar út námskrár á ýmsum sviđum, t.d. opinberir ađilar og frćđsluađilar en slíkar námskrár hafa ekki reglugerđargildi. Ađalnámskrár eru í sífelldri endurskođun og eru breytingar kynntar međ auglýsingu í Stjórnartíđindum hverju sinni.
Frá og međ árinu 2007 eru allar námskrár eingöngu gefnar út á rafrćnu formi og birtar á vef menntamálaráđuneytis.
Skólanefnd skal stađfesta starfsáćtlun skóla ár hvert en ekki er lögbundiđ ađ skólanefnd stađfesti árlega alla skólanámskrá skóla enda ekki gert ráđ fyrir ađ hún sé endurskođuđ árlega, heldur reglulega.
NÁMSVAL
Frá upphafi grunnskóla skulu nemendur eiga val í námi sínu, svo sem um viđfangsefni, námsađferđir og námsgreinar, í samrćmi viđ viđmiđ í ađalnámskrá grunnskóla og skipulag skóla. Í 8., 9. og 10. bekk eiga nemendur kost á vali um námsgreinar og námssviđ í um ţriđjungi námstímans.
NEMENDAVERNDARRÁĐ
Skólastjóri skal samrćma innan hvers skóla störf ţeirra sem sjá um málefni einstakra nemenda er lýtur ađ sérfrćđiţjónustu, námsráđgjöf og skólaheilsugćslu međ stofnun nemendaverndarráđs. Ćskilegt er ađ fulltrúi félagsţjónustu viđkomandi sveitarfélags sitji í nemendaverndarráđi skóla en mörg mál sem koma inn á borđ nemendaverndarráđa eru ţess eđlis.
REKSTUR GRUNNSKÓLA
Í lögum um leikskóla og grunnskóla er lagt til ađ sveitarfélögum verđi heimilt ađ reka saman leikskóla, grunnskóla og tónlistarskóla ađ fenginni umsögn skólanefndar. Ţađ er hlutverk sveitarfélags ađ sjá til ţess ađ tryggja ađ faglega sé stađiđ ađ slíkum samrekstri ţó opinber viđmiđ um fjölda eđa stćrđ séu ekki lögbundin. Verđur samvinna sveitarfélaga og sjálfstćtt starfandi skóla skilgreind nánar vegna ákvćđa í grunnskólalögum um aukiđ eftirlit sveitarfélaga međ sjálfstćtt starfandi skólum? Í reglugerđ verđur nánar kveđiđ á um viđurkenningu skóla og starfsrćkslu ţeirra svo og skyldur sveitarfélaga ţar ađ lútandi.
Já, um sjálfstćtt rekna grunnskóla gilda sömu lög og reglur og um grunnskóla eftir ţví sem viđ á. Ţar á međal skal af hálfu viđkomandi skóla fylgt ákvćđum stjórnsýslulaga viđ töku ákvarđana sem kćranlegar eru. Ţađ á ţó ekki viđ um ákvarđanir um gjaldtöku.
Já, grunnskólar sem hljóta viđurkenningu menntamálaráđuneytis eiga rétt á framlagi úr sveitarsjóđi til starfsemi sinnar vegna nemenda sem hafa lögheimili í ţví sveitarfélagi sem skólinn starfar í. Um börn sem stunda nám í sjálfsćtt starfandi skólum utan lögheimilissveitarfélags er samiđ milli ađila.
Já, sveitarfélögum er heimilt ađ hafa međ sér samvinnu um rekstur grunnskóla, sbr. sveitarstjórnarlög.
Já, sveitarfélögum er heimilt ađ reka saman grunnskóla, leikskóla og tónlistarskóla undir stjórn eins skólastjóra. Skal stjórnandi slíkrar stofnunar hafa leyfisbréf til kennslu á leik- og/eđa grunnskólastigi. Hinn samrekni skóli skal starfa ađ öđru leyti samkvćmt lögum um viđkomandi skólastig.
Ákvćđiđ er einkum tilkomiđ vegna skólahalds í dreifbýli.
Já, menntamálaráđherra er heimilt ađ viđurkenna grunnskóla eđa námsbraut innan almenns grunnskóla sem starfa skv. viđurkenndri erlendri eđa alţjóđlegri námskrá og námsskipan.
RÉTTUR NEMENDA
Samkvćmt lögum um grunnskóla nr. 91/2008 er foreldrum heimilt ađ velja grunnskóla innan sveitarfélags skv. reglum sveitarfélagsins.
Ekki er ţó hćgt ađ binda skilyrđislausan rétt foreldra til ţess ađ velja grunnskóla fyrir börn sín. Ráđuneytiđ leggur áherslu á ađ ţennan lögbundna rétt en vekur athygli á ađ sveitarfélög skuli setja reglur um slíkt val ţar sem vćntanlega kćmu fram ţćr takmarkanir sem sveitarfélagiđ vill setja um valiđ.
Grunnskólanemendur eiga rétt á ađ komiđ sé til móts viđ námsţarfir ţeirra í almennum skóla án ađgreiningar, án tilltis til líkamlegs eđa andlegs atgervis, skv. lögum um grunnskóla nr. 91/2008. Í 17. gr laganna er nánar kveđiđ á um rétt nemenda međ sérţarfir. Fjölmargar reglugerđir varđandi ný lög um grunnskóla eru í smíđum í ráđuneytinu, m. a. um ţessa grein. Varđandi hjálpartćki til fatlađra barna er vísađ á heilbrigđisráđuneytiđ og Sjúkratryggingar Íslands um reglur og úthlutun hjálpartćkja.
Nemendur eiga rétt á ţví ađ koma sjónarmiđum sínum á framfćri varđandi námsumhverfi, námstilhögun og fyrirkomulag skólastarfs. Viđ grunnskóla skal starfa nemendafélag sem skal vinna m.a. ađ félags-, hagsmuna- og velferđarmálum nemenda.
Nemendur bera ábyrgđ á eigin námi, á framkomu sinni og samskiptum međ hliđsjón af aldri. Ţeim ber ađ hlíta fyrirmćlum kennara og starfsfólks grunnskóla í öllu ţví sem skólann varđar, fara eftir skólareglum og fylgja almennum umgengnisreglum í samskiptum viđ starfsfólk og skólasystkin.
Já, grunnskólanemendur eiga rétt á ađ njóta námsráđgjafar í grunnskóla og ráđgjafar um náms- og starfsval.
Nemendur međ annađ móđurmál en íslensku eiga rétt á kennslu í íslensku sem öđru tungumáli. Međ kennslunni er stefnt ađ virku tvítyngi ţessara nemenda, ađ ţeir geti stundađ nám í grunnskólum og tekiđ virkan ţátt í íslensku samfélagi.
Grunnskólum er heimilt ađ viđurkenna kunnáttu í móđurmáli nemenda međ annađ móđurmál en íslensku sem hluta af skyldunámi er komi í stađ skyldunáms í erlendu tungumáli. Sérstök móđurmálskennsla er hins vegar ekki lögbundin fyrir alla nemendur en ćskilegt er ađ nemendur fái tćkifćri til ađ rćkta móđurmál sitt, t.d. sem valgrein eđa í fjarnámi.
Nemendur, sem eiga erfitt međ nám sökum sértćkra námsörđugleika, tilfinningalegra eđa félagslegra örđugleika og/eđa fötlunar, nemendur međ leshömlun, langveikir nemendur og ađrir nemendur međ heilsutengdar sérţarfir, eiga rétt á sérstökum stuđningi í námi í samrćmi viđ metnar sérţarfir.
Nemendur sem ađ mati lćknis geta ekki sótt skóla vegna slyss eđa langvarandi veikinda eiga rétt til sjúkrakennslu annađhvort á heimili sínu eđa á sjúkrastofnun. Sjúkrakennsla er á ábyrgđ viđkomandi sveitarfélags.
Nemendur eiga rétt á ađ komiđ sé til móts viđ námslegar ţarfir ţeirra í almennum grunnskóla án ađgreiningar, án tillits til líkamlegs eđa andlegs atgervis. Foreldrar geta sótt um skólavist fyrir barn í sérrúrrćđi innan grunnskóla eđa sérskóla.
Ef ekki nćst samkomulag milli foreldra og grunnskóla um fyrirkomulag skólavistunar nemanda skal skólastjóri taka ákvörđun í málinu. Foreldrar geta kćrt ţá ákvörđun til menntamálaráđuneytis.
SAMRĆMD KÖNNUNARPRÓF
Áfram verđa könnunarpróf í íslensku og stćrđfrćđi í 4. og 7. bekk en í stađ samrćmdra valfrjálsra lokaprófa í 6 námsgreinum skulu nemendur ţreyta í fyrri hluta 10. bekkjar samrćmd könnunarpróf í íslensku, stćrđfrćđi og ensku. Önnur próf verđa haldin samkvćmt ákvörđun ráđherra.
Já, skólastjórum verđur heimilt, ef gildar ástćđur mćla međ ţví og samţykki foreldra liggur fyrir, ađ veita nemendum undanţágu frá ţví ađ ţreyta könnunarpróf í einstökum prófgreinum 4., 7. og 10. bekkjar. Hingađ til hefur ráđuneytiđ veitt undanţágu frá prófunum í 4. og 7. bekk en slíkt vald fćrist til skólastjóra.
SAMSTARF GRUNNSKÓLA OG LEIKSKÓLA
Viđ samningu laganna var sérstaklega horft til aukinna möguleika á samstarfi og sveigjanleika milli og innan skólastiga. Ţví var lagt kapp á ţađ í grunnskólalögunum ađ skólanefnd stuđlađi ađ samstarfi og tengslum á milli skólastiga. Ţá er ekki eingöngu átt viđ tengsl milli barnanna heldur og milli kennara, kennsluađferđa og námsefnis svo dćmi sé tekiđ.
SÉRFRĆĐIŢJÓNUSTA
Samkvćmt 40. gr. laga um grunnskóla nr. 91/2008 skal í grunnskólum frá upphafi skólagöngu nemenda unniđ ađ forvarnarstarfi međ skimunum og athugunum á nemendum til ađ tryggja ţeim kennslu og námsađstođ viđ hćfi. Auk ţess skal fara fram greining á nemendum sem eiga í sálrćnum eđa félagslegum erfiđleikum sem hafa áhrif á nám ţeirra. Allar athuganir á vegum skóla sem varđa einstaka nemendur skulu gerđar í samráđi viđ og međ samţykki foreldra og óheimilt er ađ taka gjald fyrir slíkar athuganir. Greina skal foreldrum frá niđurstöđum slíkra athugana. Samkvćmt 18. gr. grunnskólalaga er foreldrum skylt ađ veita grunnskóla upplýsingar um barn sitt sem nauđsynlegar eru fyrir skólastarfiđ og velferđ barnsins. Um persónuupplýsingar sem ţannig er aflađ eđa fylgt hafa barni úr leikskóla er krafist fullrar ţagnarskyldu og málsmeđferđar í samrćmi viđ gildandi lög um persónuvernd og međferđ persónuupplýsinga. Foreldrum skal gerđ grein fyrir ţessum upplýsingum. Međferđ upplýsinga skal vera á hendi skólastjóra eđa annarra sérfrćđinga á vegum sveitarfélagsins samkvćmt nánari ákvörđun ţess. Ráđherra hefur sett reglugerđ um međferđ, eyđingu og miđlun upplýsinga og um rétt foreldra til ađgangs ađ upplýsingum um börn sín, sjá http://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?ID=07ae16ca-cead-4338-9738-5e8705492543 Unniđ er í mennta- og menningarmálaráđuneyti ađ reglugerđ um nemendur međ sérţarfir sem verđur ađgengileg á heimasíđu ráđuneytisins. Í fyrirliggjandi drögum ađ reglugerđ kemur m.a. fram ađ skólastjóri grunnskóla beri ábyrgđ á ţví ađ mat á sérţörfum og skipulagning stuđnings fari ávallt fram í samráđi viđ foreldra og kennara, ţ.m.t. umsjónarkennara og sérkennara. Ennfremur ađ leitađ sé til annarra fagađila og skólaheilsugćslu eftir ţví sem viđ á.
Í 40. gr. ţar sem fjallađ er um sérfrćđiţjónustu er talađ um skimun. Skimunarpróf eru samin međ ţađ í huga ađ vera ţćgileg í notkun, fljótleg í fyrirlögn og veita sem öruggastar upplýsingar.
Ţetta eru ekki greiningarpróf en ţau geta gefiđ vísbendingar um mögulega örđugleika. Ţau hafa til dćmis gefiđ vísbendingar um lestrarörđugleika og flýtt fyrir ţví ađ hćgt er ađ grípa inn í áđur en ţeir eru orđnir ađ vandamáli.
Í 17. gr. grunnskólalaganna segir ađ nemendur, sem eiga erfitt međ nám vegna sértćkra, tilfinningalegra eđa félagslegra örđugleika og/eđa fötlunar, eigi rétt á sérstökum stuđningi í námi í samrćmi viđ metnar sérţarfir. Samkvćmt lögunum eiga leshamlađir nemendur rétt á sérstökum stuđningi en ráđuneytiđ mun setja nánari ákvćđi í reglugerđ.
Nemendur, sem eiga erfitt međ nám sökum sértćkra námsörđugleika, tilfinningalegra eđa félagslegra örđugleika og/eđa fötlunar, nemendur međ leshömlun, langveikir nemendur og ađrir nemendur međ heilsutengdar sérţarfir, eiga rétt á sérstökum stuđningi í námi í samrćmi viđ metnar sérţarfir.
Nemendur sem ađ mati lćknis geta ekki sótt skóla vegna slyss eđa langvarandi veikinda eiga rétt til sjúkrakennslu annađhvort á heimili sínu eđa á sjúkrastofnun. Sjúkrakennsla er á ábyrgđ viđkomandi sveitarfélags.
Nemendur eiga rétt á ađ komiđ sé til móts viđ námslegar ţarfir ţeirra í almennum grunnskóla án ađgreiningar, án tillits til líkamlegs eđa andlegs atgervis. Foreldrar geta sótt um skólavist fyrir barn í sérúrrćđi innan grunnskóla eđa sérskóla.
Ef ekki nćst samkomulag milli foreldra og grunnskóla um fyrirkomulag skólavistunar nemanda skal skólastjóri taka ákvörđun í málinu. Foreldrar geta kćrt ţá ákvörđun til menntamálaráđuneytis.
Sveitarfélög skulu tryggja ađ sérfrćđiţjónusta sé veitt í grunnskólum, ákveđa fyrirkomulag hennar og stuđla ađ ţví ađ hún fari fram innan grunnskóla. Í sérfrćđiţjónustu felst annars vegar stuđningur viđ nemendur og fjölskyldur ţeirra og hins vegar stuđningur viđ starfsemi grunnskóla og starfsfólk ţeirra.
SKÓLABÓKASÖFN
Í grunnskólalögunum eru ákvćđi um skólahúsnćđi grunnskóla gerđ almennari en áđur og skólasöfn falla undir ţađ ákvćđi, 20. gr. laganna. Ekki er upptalning lengur í lögunum um hvađ eigi ađ vera í skólahúsnćđinu en ţađ verđur vćntanlega nánar útfćrt í reglugerđ um lágmarksađstöđu í grunnskóla.
SKÓLAHÚSNĆĐI OG BÚNAĐUR
Í lögum um leikskóla og grunnskóla er lagt til ađ sveitarfélögum verđi heimilt ađ reka saman leikskóla, grunnskóla og tónlistarskóla ađ fenginni umsögn skólanefndar. Ţađ er hlutverk sveitarfélags ađ sjá til ţess ađ tryggja ađ faglega sé stađiđ ađ slíkum samrekstri ţó opinber viđmiđ um fjölda eđa stćrđ séu ekki lögbundin.
Viđ hönnun, byggingu og endurnýjun skólahúsnćđis skulu sveitarfélög hafa samráđ viđ hagsmunaađila skólasamfélagsins og ađila í grenndarsamfélagi viđ hönnun grunnskólahúsnćđis.
SKÓLANEFND
Skv. 6 gr. grunnskólalaga skal skólanefnd kosin af hlutađeigandi sveitarstjórn í upphafi hvers kjörtímabils. Lögin gera ţví ráđ fyrir ađ nefndin sitji áfram ţó ađ ný lög hafi tekiđ gildi.
SKÓLARÁĐ
Skólaráđi er ćtlađ ađ hafa víđtćkt hlutverk sem samráđsvettvangur um hvađeina sem snýr ađ skólahaldi og breytingum á ţví. Einstök sveitarfélög geta einnig faliđ skólaráđum ákveđiđ verkefni.
Skólaráđ kemur m.a. í stađ kennara- og foreldraráđs. Viđ grunnskóla skal starfa skólaráđ sem er samráđsvettvangur skólastjóra og skólasamfélags um skólahald. Skólaráđ tekur ţátt í stefnumörkun fyrir skólann og mótun sérkenna hans. Skólanefnd getur međ samţykki sveitarstjórnar faliđ skólaráđum einstakra skóla ákveđin verkefni ţessu til viđbótar.
Skólaráđ skal skipađ 7 einstaklingum: skólastjóri sem stjórnar starfinu, tveir fulltrúar kennara ásamt einum fulltrúa annars starfsfólks í viđkomandi skóla og tveir fulltrúar foreldra og einn fulltrúi grenndarsamfélags. Fulltrúar nemenda skulu eiga kost á ađ taka ţátt í umrćđum skólaráđs ţegar fjallađ er um velferđar- og hagsmunamál nemenda.
Ţađ er túlkun ráđuneytisins ađ ekki sé heimilt skv. lögunum ađ sleppa árlegum fundi skólaráđs međ stjórn nemendafélagsins.
SKÓLAREGLUR
Já, í hverjum grunnskóla skal setja skólareglur. Í skólareglum skal m.a. kveđiđ á um almenna umgengni, samskipti, stundvísi, ástundun náms og heilbrigđar lífsvenjur. Í reglunum skal koma fram hvernig skólinn hyggst bregđast viđ brotum á ţeim.
SKÓLASKYLDA
Áfram er gert ráđ fyrir 10 ára skólaskyldu fyrir nemendur ađ jafnađi á aldrinum 6-16 ára. Öllum börnum er skylt ađ sćkja grunnskóla.
Skólaskyldu er hćgt ađ fullnćgja í grunnskólum á vegum sveitarfélaga, í sjálfstćtt reknum grunnskólum eđa međ öđrum viđurkenndum hćtti skv. lögum ţessum, t.d. međ heimakennslu eđa fjarkennslu.
Já, skólastjóra er heimilt ađ útskrifa nemanda úr grunnskóla áđur en 10 ára skyldunámi er lokiđ ef nemandi hefur uppfyllt námskröfur grunnskóla í samrćmi viđ lokamarkmiđ ađalnámskrár.
Ekki er gert ráđ fyrir ţeim möguleika en gert er ráđ fyrir ađ framhaldsskólar taki viđ öllum nemendum sem lokiđ hafa 10 ára skyldunámi.
SKÓLASTARF
Til svars fyrirspurn ţinni er rétt ađ taka ţađ fram ađ ráđuneytiđ hefur ekki vald til ađ taka ákvarđanir um vetrarleyfi í skólum. Ákvörđun um starfsdaga og vetrarleyfi í leik- og grunnskólum liggur hjá sveitarfélögum og einstökum framhaldsskólum og eru almennt samtals á bilinu 2-4 dagar. Í starfsáćtlun skóla ţarf ađ tilgreina ţessa daga og ţarf skólanefnd hvers sveitarfélags í tilvikum leik- og grunnskóla og skólanefnd í tilvikum framhaldsskóla ađ stađfesta fyrirkomulagiđ. Ţađ er ţví á hendi skólanefnda ađ samţykkja hvenćr vetrarfrí eru í einstökum skólum. Foreldrar hafa ađkomu ađ skipan ţessara mála međ setu fulltrúa foreldra í skólanefndum, skólaráđum og foreldraráđum. Ţađ er síđan á hendi hvers og eins sveitarfélags ađ samhćfa vetrarfrí í ţeim skólum sem sveitarfélaginu tilheyra og hafa mörg sveitarfélög miđađ viđ ţađ ađ koma á samhćfingu á vetrarfríi á einstökum skólastigum.
Í 23. gr. laga um grunnskóla nr. 91/2008 eru ákvćđi um skólamálsverđi. Ţar segir ađ í grunnskóla skulu nemendur eiga kost á málsverđi á skólatíma í samrćmi viđ opinber manneldismarkmiđ og er sveitarfélögum heimilt ađ taka gjald fyrir skólamáltíđir skv. sérstakri gjaldskrá sem ţau setja. Í 20. gr. grunnskólalaga eru ákvćđi um skólamannvirki og hefur ráđuneytiđ sett reglugerđ nr. 657/2009 um gerđ og búnađ grunnskólahúsnćđis og skólalóđa. Í ţeirri reglugerđ eru nánar útfćrđ ákvćđi um lágmarksađstöđu í grunnskólum. Ţar er m.a. kveđiđ á um rétt nemenda fyrir ađstöđu til ađ neyta málsverđa og til viđveru utan kennslustunda. Réttur nemenda um ađstöđu til ađ nćrast í grunnskólum er ţví ótvírćđur. Vísađ er á vefinn nymenntastefna.is ţar sem m.a. eru birtar allar reglugerđir viđ nýju menntalögin.
Engin ákvćđi eru í lögum um grunnskóla, reglugerđum sem sett eru viđ lögin eđa ađalnámskrá grunnskóla um ađ nemendum sé skylt ađ fara í sturtu ađ loknum íţróttatíma. Mennta- og menningarmálaráđuneytiđ telur ćskilegt ađ nemendur fari í sturtu ađ afloknum íţróttatímum af hreinlćtisástćđum og eđlilegt er ađ skólar hvetji nemendur til ađ fara í sturtu ađ loknum íţróttatímum en telur ađ skólar hafi ekki lagastođ til ađ setja sturtuskyldu á nemendur. Eđlilegt er ađ setja skýr ákvćđi um hreinlćti á sundstöđum og telur ráđuneytiđ ađ öđru máli gegni um sturtureglur í tengslum viđ sundkennslu, ţannig ađ skólar geti krafist ţess ađ nemendur fari í sturtu áđur en ţeir fara í sund, ţ.e. í samrćmi viđ reglur sundstađarins. Skólar geti hins vegar ekki gert sömu kröfur um íţróttir ađ öđru leyti, hvort sem ţćr fara fram í íţróttasölum eđa utanhúss. Ţađ getur t.d. stađiđ ţannig á hjá unglingsstúlkum ađ ţćr geti ekki fariđ í sturtu eftir íţróttatíma en geti samt tekiđ ţátt í tímanum á eigin forsendum. Einnig geta veriđ ađrar ástćđur fyrir ţví ađ nemendur vilji ekki fara í sturtu, t.d. menningarlegar eđa trúarlegar og skólum ber ađ virđa slíkt. Ţađ er álit ráđuneytisins ađ skólar geti ekki skyldađ nemendur í sturtu ađ loknum almennum íţróttatíma og alls ekki refsađ nemendum sem ekki fara í sturtu međ ţeim hćtti ađ meina ţeim ađ sćkja nćsta íţróttatíma. Ráđuneytiđ vekur athygli á ţví ađ íţróttir eru hluti af skyldunámi nemenda og ekki er hćgt ađ reka nemendur úr íţróttatímum af framangreindum ástćđum.
Einnig skal ţađ ítrekađ ađ foreldrar bera meginábyrgđ á hreinlćti grunnskólanemenda.
Ráđuneytiđ lítur svo á ađ ekki sé rétt ađ nýta lögbundinn kennslutíma til matmálstíma í hádegi. Matmálstímar ćttu ađ vera hluti af hefđbundnum stundahléum eđa matarhléum.
Nemendur eiga rétt á ţví ađ koma sjónarmiđum sínum á framfćri varđandi námsumhverfi, námstilhögun og fyrirkomulag skólastarfs. Viđ grunnskóla skal starfa nemendafélag sem skal vinna m.a. ađ félags-, hagsmuna- og velferđarmálum nemenda.
Já, í hverjum grunnskóla skal setja skólareglur. Í skólareglum skal m.a. kveđiđ á um almenna umgengni, samskipti, stundvísi, ástundun náms og heilbrigđar lífsvenjur. Í reglunum skal koma fram hvernig skólinn hyggst bregđast viđ brotum á ţeim.
Starfstími nemenda í grunnskóla skal á hverju skólaári vera ađ lágmarki níu mánuđir. Skóladagar nemenda skulu eigi vera fćrri en 180.
Vikulegur kennslutími hvers nemanda skal ađ lágmarki vera: 1200 mínútur í 1.- 4. bekk, 1400 mínútur í 5.-7. bekk og 1480 mínútur í 8.-10. bekk.
Hver grunnskóli á ađ meta međ kerfisbundnum hćtti árangur og gćđi skólastarfs međ virkri ţátttöku starfsmanna, nemenda og foreldra eftir ţví sem viđ á. Grunnskóli á ađ birta opinberlega upplýsingar um innra mat sitt, tengsl ţess viđ skólanámskrá og áćtlanir um umbćtur. Ekki er lengur gert ráđ fyrir úttektum menntamálaráđuneytis á sjálfsmatsađferđum grunnskóla á 5 ára fresti.
Já, sveitarfélög eiga ađ sinna mati og eftirliti međ gćđum skólastarfs og láta menntamálaráđuneyti árlega í té upplýsingar um framkvćmd skólahalds, innra mat skóla, framgang skólastefnu sinnar og áćtlanir um umbćtur.
SKÓLAVIST
Sveitarfélögum er skylt ađ sjá til ţess ađ skólaskyld börn, sem eiga lögheimili í sveitarfélaginu, njóti skólavistar. Jafnframt hvíla sömu skyldur á sveitarfélögum ef sá er fer međ forsjá barns hefur lögheimili í sveitarfélaginu enda semji sveitarfélög sín á milli um skólavist barna. Ţetta ákvćđi tryggir t.d. betri rétt fósturbarna til skólavistunar.
SKÓLAŢRÓUN
Já, stofnađur verđur sérstakur sprotasjóđur skóla sem skal styđja viđ ţróun og nýjungar í skólastarfi í samrćmi viđ stefnu stjórnvalda og ađalnámskrá. Til sjóđsins renna fjármunir sem veittir eru á fjárlögum hverju sinni. Sjóđurinn verđur sameiginlegur fyrir leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla.
STARFSFÓLK GRUNNSKÓLA
Óheimilt verđur ađ ráđa einstakling til starfa viđ grunnskóla sem hlotiđ hefur refsidóm fyrir brot á ákvćđum XXII. kafla almennra hegningarlaga. Viđ ráđningu skal liggja fyrir sakavottorđ eđa heimild skólastjóra til ađ afla upplýsinga úr sakaskrá.
Ábyrgđin á ráđstöfun ţeirra fjármuna sem ríkiđ veitir til símenntunar kennara og skólastjóra fćrist frá menntamálaráđuneyti til Sambands íslenskra sveitarfélaga og er ţađ í samrćmi viđ ţá stefnu ađ auka sjálfstćđi sveitarfélaga.
Spurningin varđar eina af stćrstu breytingum á kennaramenntun sem gerđar eru međ lögum um menntun kennara. Í 21. gr. laganna er lýst hvert geti veriđ gildissviđ leyfisbréfs á tilteknu skólastigi.
Í fyrsta lagi er vísađ til ţess ađ leyfisbréf grunnskólakennara, sem sérhćft hefur sig í kennslu yngri barna, veiti honum heimild til kennslu elstu aldursflokka í leikskólum.
Í öđru lagi ađ leyfisbréf leikskólakennara, sem sérhćft hefur sig í kennslu eldri barna, veiti honum heimild til kennslu í 1.- 3. bekk grunnskóla.
Í ţriđja lagi ađ leyfisbréf framhaldsskólakennara veiti honum heimild til kennslu á sérsviđi sínu í 8. - 10. bekk grunnskóla og í fjórđa lagi ađ leyfisbréf grunnskólakennara, sem lokiđ hefur a.m.k. 120 eininga sérmenntun í kennslugrein veiti honum heimild til kennslu á sérsviđi sínu í byrjunaráföngum framhaldsskóla.
Međ ţessu fyrirkomulagi er stuđlađ ađ ákveđnum sveigjanleika milli skólastiga. Í lögum um menntun kennara er hins vegar ekki vikiđ ađ kjörum kennara, slíkt er alfariđ úrlausnarefni kjarasamninga.
STJÓRNUN GRUNNSKÓLA
Ekki er lengur lögbundiđ ađ viđ grunnskóla skuli vera ađstođarskólastjóri en skólastjóri á ađ gera tillögur til sveitarstjórnar um fyrirkomulag stjórnunar í grunnskóla međ tilliti til ţarfa viđkomandi skóla. Skólastjóri ákveđur verksviđ annarra stjórnenda skólans og skal einn ţeirra vera stađgengill skólastjóra. Međ ţessu er meiri sveigjanleiki innan skóla til ađ skipuleggja fyrirkomulag stjórnunar en ekki er gert ráđ fyrir minna stjórnunarmagni.
Skólaráđ kemur m.a. í stađ kennara- og foreldraráđs. Viđ grunnskóla skal starfa skólaráđ sem er samráđsvettvangur skólastjóra og skólasamfélags um skólahald. Skólaráđ tekur ţátt í stefnumörkun fyrir skólann og mótun sérkenna hans. Skólanefnd getur međ samţykki sveitarstjórnar faliđ skólaráđum einstakra skóla ákveđin verkefni ţessu til viđbótar.
Skólaráđ skal skipađ 7 einstaklingum: skólastjóri sem stjórnar starfinu, tveir fulltrúar kennara ásamt einum fulltrúa annars starfsfólks í viđkomandi skóla og tveir fulltrúar foreldra og einn fulltrúi grenndarsamfélags. Fulltrúar nemenda skulu eiga kost á ađ taka ţátt í umrćđum skólaráđs ţegar fjallađ er um velferđar- og hagsmunamál nemenda.
